مورخه : 6 مه 07 = 16 ارديبهشت 86 . باسم رب مستضعفين .

موضوع : کمی با حافظ [ برگرفته ای از : حافظ نامه / بهاء الدين خرمشاهی ] .

برگيرنده : ياور .

شخصيتهای شعر حافظ ، در مراوده و تقابل با يکديگر ، دنيای عارفانه ای را رقم می زنند . دنيای واقعی امروز ما هم ؟! زاهد + واعظ + شيخ + فقيه + امام شهر + ملک الحاج + مفتی + قاضی و صوفی هم . اما در صف ديگر ؛ پير مغان ، قلندر ، درويش و بالاخره " رند " را می بينيم ، که گوئی از متن زندگی و محله های پائين شهر ، سر و کله اش در شعر او پيدا می شود . جالب اينکه ؛ نه از اشراف است ، و نه از ما بهترون . آری ، ما هم خدائی داريم (1)

پاتوق اهل مدرسه و اهل صومعه ؛ مسجد است و خانقاه ، زيارتگاهها و رياضتگاه ، مجلس وعظ است و . . . از اينجور جاها . از ويژگيهای اهالی اين ديار ؛ خودبينی و غرور ، هم بی درد + عابد نما و گاه چله نشين + رياکار و جلوه فروش ، سست ايمان + دوستدار جاه و مقام + بی وفا و سست پيمان ، که خوبی هاشان ، از طمع به حور و نعيم بهشت آب می خورد . اما از عشق و حقيقت ، چه بگويم (2)

مشرب حافظ ، از نحله های ؛ اشاعره + معتزله + شيعه و عرفان متاثر می گردد . که همگی ، خدا را منشا " خير " می دانند ، نه " شر " + توحيد را ؛ رکن رکين ايمان ! اما " عشق " و فضول عقل ، بابی را می گشايد که . . . ! ناگفته نماند که در ثنويت ؛ خير و شر از 2 منشا مجزا از هم زاده می شوند (3)

اغلب عرفا و صوفيان ، اشعری مذهب و مشرب بوده اند . از ويژگيهای اشاعره ؛ نافی عقل ، منشا خير و شر ، ظلم و عدل را در شرع جويا می شوند و عقل را فاقد قوه تميز آن + هرچه خدا می خواهد ، که جبر و عدل را در آن پذيرا می شوند . راضی به رضای حق + و رويت روی خدا را باور دارند . و شايد در تحليل آخر می توان گفت ؛ اشاعره ، روح توحيد و تسليم را بر نحله خود می دمند و براه خود می روند (4)

چرخ ، برهم زنم ار ، غير مرادم گردد

من ؛ نه آنم

که زبونی کشم از چرخ و فلک .

در حافظ اما ؛ اشعريگری به نوعی عقل ورزی و فلسفه آميخته ، رنگ معتزله و شيعه بخود می گيرد . از برای بشر قائل به " اختيار " است . و عدل ؛ از عاليترين صفات خدا . گاه به رنج و شر در جهان تصريح دارد + گاه نقشهای عالم هستی را بسامان نمی بيند ، و گاه به طنز و تشکيک . . . (5)

قاضی عضد ايجی ، در مقام استاد حافظ چنين می گويد : موجود ، يا خير محض است يا خير در او بر شر می چربد (6)

و آنچه حافظ را عزيز می دارد ، آنکه ؛ بر طاقچه اتاق مردم ايران است + دين و دنيايش ؛ بصداقت و سرخوشيهای عاشقانه برمی گذرد (7)

با تشکراز دوستانی که اين فرصت را فراهم آوردند .

و با قدردانی از آقای خرمشاهی .

سبز باشيد !